Hastalığın Adı Ne Ola Ki?

Merhaba! The Apothecary Diaries'in yeni bir cildini bizimle paylaştığınız için teşekkürler!

Maomao'nun zehir kadar sevdiği bir şey varsa, o da hastalıklardır. On beşinci cilt de gizemli bir hastalığın etrafında dönüyor. Ancak bu durum sadece saray hekimleri için değil, çeviri ekibi için de yerelleştirmeyi doğru oturtmak adına epey uğraş gerektirdi. Gelin, bir göz atalım!

***

İmparator'un rahatsızlığından ilk bahsedildiğinde, 盲腸炎 (mouchouen) olarak adlandırılıyor. Kelime anlamıyla, bu "kör bağırsağın iltihabı" demek. Kör bağırsak, bağırsak sisteminin bir parçasıdır; ince bağırsağı kalın bağırsağın başlangıcı olan kolonla birleştirir. (Daha da kelimesi kelimesine çevirirsek, "mouchou" karakterleri "kör bağırsak" anlamına gelir ki bu bilginin partilerde sohbet başlatmak için işinize yarayacağından eminiz.)

Açıkçası, çeviri ekibi terim kitapta ilk geçtiğinde "mouchouen"e aşina değildi. Birçok çevirmen notunda öğrendiğimiz gibi, yabancı bir kelimeyle karşılaşıldığında ilk başvurulacak yer sözlüktür! İşin ilginç yanı, "mouchouen" üzerine basit bir çevrimiçi arama yaptığınızda, neredeyse her sonuç aslında başka bir rahatsızlık olan "chuusuien" (虫垂炎) hakkında çıkıyor. Hatta, Japonca Wikipedia'da "mouchouen" arattığınızda, otomatik olarak "chuusuien" sayfasına yönlendiriliyorsunuz.

Peki, "chuusuien" nedir? Bu oldukça kolay: apandisit. ("Chuusuien" kelime anlamıyla "apandisin iltihabı" demektir. Boş sohbet dağarcığınıza eklemek gerekirse, "chuusui" – yani apandis – "sarkan solucan" karakterleriyle yazılır. Bu durum, İngilizcedeki resmi adı olan "vermiform" [solucan şeklinde] apandis ile oldukça benzerlik gösterir.) Bu her şeyi güzel ve basit hale getirmeli, değil mi? "Mouchouen"i apandisit olarak çeviririz ve işimiz biter.

***

Ama durun! Maomao, Kada’nın Kitabı’nı okurken "mouchouen"in sık sık "chuusuien" ile karıştırıldığına dair bir uyarıya rastlar ve aslında neyle uğraştıklarını merak etmeye başlar. Başka bir deyişle, metin bu iki terimi birbirinin yerine kullanılabilir olarak görmüyor; aksine, bunlar farklı rahatsızlıklara işaret ediyor.

"Chuusuien", bu kelimeleri nasıl yerelleştireceğimize karar verirken en uygun başlangıç noktasını sunuyor. Maomao özellikle "solucana benzeyen" bir organla, yani apandisle ilgili olduğunu belirtiyor, bu da onun tam olarak apandisiti düşündüğünü gösteriyor. Ancak bu durum, "mouchouen" için bir çeviri bulma konusunda bizi çaresiz bırakıyor.

Çeviri sürecinin bu noktasında, çeviri ekibi "kör bağırsak" kelimesini henüz öğrenmemişti. (Ana dilinizde bile her zaman keşfedilecek daha çok şey olduğunu hatırlatan başka bir durum!) Bunun yerine, "mouchou"nun ne olduğu konusunda biraz şaşkın olan ekip, başka bir çevirmene ulaştı. (Her profesyonel grubunda olduğu gibi, aynı işi yapan insanları tanımak, sıkıştığınızda faydalı bir kaynaktır.) Bu kişi, Japonca bir sindirim sistemi diyagramı bulmayı başardı ve bu diyagramda "mouchou" olarak etiketlenmiş bir şey vardı. Tesadüfen, bu kişinin eşi tıp mesleğindeydi ve bu gizemli anatomiyi kör bağırsak olarak tanımladı.

Tıbbi bilgi kaynağımız, kör bağırsağın iltihabının İngilizcede kendi adının olduğunu da bize bildirdi: "typhlitis". İmparator'un tam olarak sahip olduğu rahatsızlığı tanımlamasının yanı sıra, "typhlitis"in İngilizcede oldukça belirsiz olması gibi bir avantajı da var; öyle ki, sağlık personeli bile onu hemen tanımayabilir. Bu da İngilizce yerelleştirmenin okuyucularına, çeviri ekibinin terimle karşılaştığında hissettiği o gizem duygusundan bir parça bırakıyor.

Bu arada, günümüzde "typhlitis"i yönetmek veya tedavi etmek için antibiyotikler ve kan nakli dahil birkaç farklı yöntemimiz var. Ancak bir strateji hala "dekompresif laparotomi" olarak kalıyor; yani karın boşluğunu açıp karın boşluğundaki baskıyı hafifletmek için bir prosedür uygulamak. Değişen ne kadar çok şey olsa da...

***

Tıbbi terimlerin yol açtığı bu çeviri macerasından keyif aldığınızı umarız. Keyifli okumalar diler, tekrar görüşmek üzere!

Yeni çıkanları öğrenmek için J-Novel Club'ın e-posta listesine kayıt olun!

E-bülten

Ve J-Novel Club Üyesi olarak bunun gibi serilerin en yeni bölümlerini okuyabilirsiniz:

J-Novel Club Üyeliği