TERİMLER
DİZİ: Alan etkili büyü çemberleridir. Dizi içinde kalan herkes, bu dizinin ilişkili büyü(ler)inin etkisine maruz kalır.
YÜKSELİŞ: Geleneksel xianxia anlatılarında tanrılar doğal yollarla oluşur ve ilahi bir doğaya sahiptir. Ölümsüzler ise tanrılığa erişemez, ancak uzun bir ömür sürebilirler. Cennet Yetkilisinin Kutsaması evreninde ise hem tanrılar hem de ölümsüzler ölümlü doğmuşlardır. Onlar ya derinlemesine gelişim yaparak ya da büyük işler başararak Cennetsel Musibet'i aşmış ve tanrılığa yükselmişlerdir. Bu yükselişle bedenleri ölümlü formun tüm sıkıntılarından arınır ve cismani dünyadan ayrılır.
UĞURLU BULUTLAR: Uğurlu bulutlar, iyi talihi ve ilahi olanı simgeler. Mitolojide tanrılar ve ölümsüzler için sıkça bir ulaşım aracı olarak da betimlenirler. Bu düşünce, bulutların gökyüzü/cennet ile olan bariz ilişkisinden ve Çince'deki yun (云 / “bulut”) ile yun (运 / “şans”) kelimelerinin ses benzerliğinden doğar.
EĞİLMEK: Eğilmek, birçok Asya ülkesinde köklü bir sosyal adettir. Çin kültüründe, eğilmenin derinliği ve eşlik eden el hareketlerine göre farklı türleri bulunur. Daha derin bir eğilme, daha büyük bir saygıyı ifade eder; bu nedenle yüksek sosyal statüye sahip kişiler, alt statüdekilerden her zaman daha derin bir eğilme bekler. Secde etmek (ilgili sözlük girdisine bakınız) ise en üst düzey saygı gösterisi olan eğilme biçimidir. "Eğilerek ayrılmak", birinin huzurundan çıkarken eğilme pozisyonunu muhafaza etmek demektir.
BUDAOWENG: Budaoweng (不倒翁 / “sarsak yaşlı adam”), devrildiğinde daima dik konumuna geri dönen, alt kısmı ağırlıklı, uzunca bir oyuncak bebektir.
ÇİN TAKVİMİ: Çin takvimi, yılları sayılarla değil, Tian Gan Di Zhi (Göksel Gövdeler, Dünyevi Dallar) sistemiyle belirler. On adet göksel gövde (orijinal anlamları zamanla kaybolmuş) ve on iki adet dünyevi dal (zodyakla ilişkilendirilir) bulunur; her biri kendine özgü bir karakterle temsil edilir. Her gövde ve dal, ya yin ya da yang ile ve Beş Element'ten biriyle (odun, toprak, ateş, metal ve su) ilişkilendirilir. Gövdeler ve dallar döngüsel kalıplarda birleşerek, her zaman diliminin belirli niteliklerle özdeşleştiği bir takvim meydana getirir.
Bir karakterin doğum tarihi/saati (生辰八字 / “doğum tarihi/saatinin sekiz karakteri”) hakkında bilgi istemesi, tam da bu sisteme dairdir. Gövde/dal karakterlerini ve elementel ilişkilerini analiz etmek, kehanet, falcılık, çöpçatanlık ve hatta ticari anlaşmalarda hayati bir bilgi olarak görülürdü.
RENKLER:
BEYAZ: Ölüm, yas ve saflığı temsil eder. Cenaze törenlerinde hem merhum için hem de yas tutanlar tarafından kullanılır.
SİYAH: Cennetleri ve Dao'yu temsil eder.
KIRMIZI: Mutluluk, iyi şans. Düğünlerde kullanılır.
SARI/ALTIN: Zenginlik ve refahı simgeler, genellikle İmparator için ayrılmıştır.
MAVİ/YEŞİL (TURKUAZ): Sağlık, refah ve uyum.
MOR: İlahiliği ve ölümsüzlüğü temsil eder, genellikle soylu sınıfıyla ilişkilendirilir.
KONFÜÇYÜSÇÜLÜK: Konfüçyüsçülük, Konfüçyüs'ün öğretileri üzerine kurulu bir felsefedir. Çin kültürünün her alanındaki etkisi paha biçilemezdir. Konfüçyüs, kişinin büyüklerine ve ailesine duyduğu saygıya büyük önem atfetmiştir; bu kavram genel olarak xiao (孝 / “evlatlık saygısı”) adıyla bilinir. Aile yapısı, bir öğrencinin öğretmenine veya bir ülkenin halkının yöneticisine duyduğu saygı gibi benzer davranışları teşvik etmek amacıyla başka bağlamlarda da kullanılır.
KAN ÖKSÜRME/TÜKÜRME: Bir karakterin hasta, yaralı veya derin bir üzüntü içinde olduğunu gösteren bir belirtidir. Bu tepkinin oldukça fiziksel doğasına rağmen, karakterin mutlaka yaralanmış olduğu anlamına gelmez; bedeni yalnızca çok güçlü bir duyguya karşı tepki veriyor olabilir.
(Ayrıca bkz. Yedi Delik/Qiqiao.)
GELİŞİMCİLER/GELİŞİM: Gelişimciler, evrenin iradesini kavramaya çalışırken kişisel güçlerini artırmayı ve ömürlerini uzatmayı amaçlayan ruhaniyet ve dövüş sanatları uygulayıcılarıdır. Gelişim, "aşamalarla" belirlenen uzun soluklu bir süreçtir. Geleneksel olarak dokuz aşama bulunsa da, kurgusal eserlerde bu sayı genellikle basitleştirilir. Her aşamanın kesin tanımları evrene göre değişmekle birlikte, bazı yaygın aşamalar aşağıda sıralanmıştır.
◇ Qi Yoğunlaştırma/Qi Arıtma (凝气/练气)
◇ Temel Atma (筑基)
◇ Öz Oluşumu/Altın Öz (结丹/金丹)
◇ Yeni Doğan Ruh (元婴)
◇ Tanrı Dönüşümü (化神)
◇ Büyük Yükseliş (大乘)
◇ Cennetsel Musibet (渡劫)
GELİŞİM KILAVUZU: Gelişim kılavuzları ve sutralar, xianxia/wuxia romanlarında sıkça karşılaşılan olay örgüsü unsurlarıdır. Bunlar, gizli veya ileri düzey bir eğitim tekniği hakkında ayrıntılı talimatlar sunar ve gelişim seviyelerini yükseltmek isteyenler tarafından büyük bir hevesle aranır.
PARA BİRİMİ: Çoğu hanedanlık döneminde para birimi sistemi, gümüş ve altın sikkelerin değiş tokuşuna dayanmaktaydı. Paranın değerini ölçmek için ağırlık da kullanılırdı. Örneğin, bir ürünün fiyatının "bir liang gümüş" olarak belirtilmesi bu duruma örnektir.
DAOİZM: Daoizm, "yol" olarak bilinen dao (道) felsefesidir. Dao'yu takip etmek, evrenin doğal düzeniyle uyum sağlamayı gerektirir; bu da kişiyi dış tehlikelerden korunan ve kasıtlı bir eylemde bulunmaksızın dünyayı etkileyebilen "gerçek bir insan" yapar. Gelişim kavramı, Daoist inançlar üzerine kuruludur.
İBLİSLER: Son derece güçlü ve doğuştan doğaüstü yeteneklere sahip bir ırktır. Neredeyse her zaman kötülükle özdeşleşirler.
MÜRİDLER: Gelişim tarikatlarının üyeleri mürid olarak adlandırılır. Müridler tarikatın arazisinde yaşar ve yetenek ile kıdeme dayalı katı bir hiyerarşiye tabidir. Çekirdek, İç ve Dış olmak üzere sıralamalara ayrılırlar; Çekirdek seviyesi en yüksek rütbedir. Daha yüksek rütbeli müridler, daha iyi konaklama ve diğer kaynaklara erişim imkânı bulur.
Bir tarikata mürid veya öğrenci olarak resmen katıldığında, tarikat müridin yeni ailesi haline gelir: öğretmenler ebeveyn, akranlar ise kardeş gibidir. Bu sebeple, bir tarikata ihanet etmek veya onu terk etmek, Konfüçyüsçü evlatlık saygısı değerlerinin ağır bir ihlali olarak kabul edilir. Dövüş sanatlarında kullanılan pek çok unvan ve hitap şeklinin kökeni de bu anlayışa dayanır.
EJDERHA: Hava üzerinde gücü elinde tutan, görkemli kimera varlıklarıdır. Çin ejderhaları, Batılı benzerlerinin aksine genellikle iyi huyludur; kutsamalar bahşeder ve şans getirirler. Cennetler, İmparator ve yang enerjisiyle özdeşleşirler.
SEKİZ TRİGRAM HARİTASI: Bagua veya pakua adıyla da bilinen sekiz trigram haritası, Beş Element de dâhil olmak üzere gerçekliğin temel prensiplerini temsil eden sekiz sembol içeren Daoist bir diyagramdır. Genellikle merkezinde, zıt güçler arasındaki kusursuz dengeyi simgeleyen bir yin ve yang sembolü barındırır.
GİRİŞ BEYİTLERİ: Bir binanın kapısının dışına asılan yazılı şiir dizeleridir. Kapının iki yanındaki dizeler, mekânın anlamını veya temasını ifade eder ya da iyi şans dileği taşır. Üst kısımda yer alan yatay dize ise bu beyitlerin konusunu özetler veya ana temasını oluşturur.
YÜZ: Mianzi (面子), genellikle "yüz" olarak çevrilen, Çin toplumunda hayati bir kavramdır. Bir kişinin itibarı için kullanılan bir metafor olup, daha açıklayıcı benzetmelere de genişletilebilir. Örneğin, "yüzü olmak" iyi bir itibara sahip olmayı ifade ederken, "yüz kaybetmek" kişinin itibarının zedelenmesi anlamına gelir. Öte yandan, "yüz vermek" başkasının itibarını yükseltmek amacıyla ona saygı göstermek demekken, "yüz istememek" bir kişinin o kadar kötü ve utanmazca davrandığını, itibarını hiç umursamadığını ima eder. "İnce yüzlü olmak", kolayca utanan veya algılanan küçümsemelere karşı hassas olan birini tanımlar. Bunun aksine, "kalın yüzlü olmak" ise kolayca utanmayan ve hakaretlere karşı bağışık olan kişileri ifade eder.
FENG SHUI: Kelimenin tam anlamıyla "rüzgar-su" anlamına gelir. Doğal çevrenin ve insan yapımı yapıların düzenlenmesinde qi akışını yönettiğine inanılan doğal yasaları ifade eder. Olumlu feng shui ve iyi bir qi akışı, günlük yaşam ve gelişim pratikleri üzerinde çeşitli faydalı etkilere sahipken, olumsuz feng shui ve kötü qi akışı tam tersi sonuçlar doğurur.
BEŞ ELEMENT: Wuxing (五行 / “Beş Faz”) adıyla da bilinir. Batı'nın elementel büyü kavramlarının aksine, Çin fazları daha çok varlıklar arasındaki etkileşimleri ve ilişkileri tanımlamak için kullanılır. Bu fazlar hem birbirini besleyebilir hem de birbirini yenebilir.
◇ Odun (木 / mu)
◇ Ateş (火 / huo)
◇ Toprak (土 / tu)
◇ Metal (金 / jin)
◇ Su (水 / shui)
ÇİÇEKLER:
LOTUS: Budizm ile ilişkilendirilir. Büyüdüğü çamurlu sulardan lekelenmeden yükselir ve bu nedenle kalbin ve zihnin nihai saflığını simgeler.
ÇAM (AĞACI): Ebedi duyguların ve sonsuz sevginin bir sembolüdür.
ERİK (ÇİÇEKLİ AĞAÇ): Kışın en çetin zamanlarında çiçek açtığı için dayanıklılığın bir sembolüdür. Erik çiçeği aynı zamanda ideal Konfüçyüsçü beyefendinin dört çiçeğinden biridir.
SÖĞÜT (AĞACI): Kalıcı sevgi ve dostluğun bir sembolüdür. Aynı zamanda vedayı simgeler ve "birini kalmaya ikna etmek" anlamına da gelebilir. "Söğütlerin altında buluşmak" ise bir randevuyu çağrıştırabilir.
CENAZE TÖRENLERİ: Daoist veya Budist cenaze törenleri genellikle kırk dokuz gün sürer. Ölenlerin ruhlarının, ölümlerinden sonraki altıncı gecede evlerine döndüğüne dair yaygın bir inanış vardır. Ruh geri döndüğünde ne yapılacağına dair bölgeden bölgeye farklı ritüeller bulunsa da, bunların hepsi genellikle ruhu kaybolmadan aile evine güvenli bir şekilde geri yönlendirmeyi amaçlar; bu ritüeller genel olarak "Yedinci Günde Ruhu Çağırmak" şemsiye terimiyle anılır.
Cenaze töreni sırasında, yas tutanlar merhuma yiyecek, tütsü ve joss kâğıdı gibi adaklar sunabilirler. Eğer ölen ataların kendilerine adak sunacak ataerkil soyundan gelenleri yoksa, ahirette aç kalabilir ve aç hayaletlere dönüşebilirler. Bütün bir bir aileyi yok etmek, sadece yaşayanlar için değil, daha geniş kapsamlı bir cezadır.
Cenazeden sonra tabut çivilenir ve bedeni kötü ruhlardan korumak için kâğıt tılsımlarla mühürlenir. Merhum, genellikle kötü ruhları uzaklaştırmak amacıyla yüksek sesli müzik eşliğinde bir alayla son istirahatgâhına taşınır. Mezarlıklar genellikle yamaçlarda yer alır; bir mezarın konumu ne kadar yüksek olursa, feng shui'si o kadar iyi kabul edilir. Geleneksel yas rengi beyazdır.
**HAYALET:** Hayaletler (鬼), ölmüş duyarlı canlıların huzursuz ruhlarıdır. Yin enerjisi üretir ve yang enerjisi arzularlar. Çeşitli türleri vardır: kötü niyetli veya yardımsever olabilir, eski kişiliklerini koruyabilir veya tamamen akılsız olabilirler; bir amaca ulaşmak için yaşayan dünyayla aktif olarak etkileşime girmeye çalışabilir veya eski yaşamlarının sadece bir kalıntı gölgesinden ibaret olabilirler.
Su hayaletleri, hayaletlerin önemli bir alt kümesidir. Bunlar, öldükleri yeri periliyen ve şüphelenmeyen kurbanları su altına çekerek bedenlerini ele geçirmeye, kimliklerini çalmaya ve yaşayan dünyadaki yerlerini almaya çalışan boğulmuş insanlardır. Kurban da bir su hayaleti olur ve yeni kurbanlar avlayarak bu süreci tekrarlar. Bu sürece tishen (替身 / "ikame") denir. Heaven Official’s Blessing adlı eserde, su hayaletlerinin davranışları ile Gemi Batıran Kara Su'nun doğuşu ve eylemleri arasında belirgin bir hikâye paralelliği bulunur.
**GUQIN:** Parmaklarla telleri çekilerek çalınan yedi telli bir zitherdir. Bazen "qin" olarak da adlandırılır. Oldukça büyüktür ve çalarken bir yüzeye veya kucağa yatırılarak kullanılır.
**GU BÜYÜSÜ:** Gu (蛊 / "zehir") kavramı, wuxia ve xianxia hikâyelerinde yaygındır. Daha gerçekçi kurgularda, zehirli böceklerden ve yaratıklardan elde edilen zehirlerin hazırlanmasına atıfta bulunabilir. Yılanlar, kurbağalar ve böcekler gibi canlılar genellikle gu fikriyle ilişkilendirilir, ancak canavarlar, iblisler ve hayaletler için de geçerli olabilir. Gu zehrinin etkileri büyülenme ve manipülasyondur. "Gu'nun etkisi altında kalmak" ifadesi, modern Çince sözlüğünde "aklını kaybetmek/yoldan çıkmak" anlamına gelen yaygın bir deyim haline gelmiştir.
**EL SELAMLARI:** Baoquan (抱拳 / "yumruk tutma"), kapalı sağ yumruğun açık sol avuç içine yerleştirildiği bir dövüş sanatları selamıdır. Gongshou (拱手 / "kemer el"), dövüş sanatçılarına özgü olmayan, daha genel bir selam olup, açık sol avucun kapalı sağ yumruğun üzerine kapatılmasıyla yapılır. Bu selamların her ikisinin de yönü kadınlar için tersine çevrilir. Cenazelerde ise her iki selamda da kapalı el değişir; erkekler sol yumruklarını, kadınlar ise sağ yumruklarını kullanır.
**EL MÜHÜRLERİ:** Gelişimcilerin büyü yapmak veya meditasyon yaparken kullandıkları çeşitli el ve parmak hareketlerine atıfta bulunur. Bir gelişimci, bir el mührü ile kılıcını uzaktan kontrol edebilir.
**CENNETSEL MAĞARALAR VE KUTSANMIŞ TOPRAKLAR:** Daoizm'deki kutsal alanların bir koleksiyonuna atıfta bulunur. On büyük mağara, otuz altı küçük mağara ve yetmiş iki kutsanmış toprak bulunduğu söylenir. Mükemmel feng shui'ye sahip yerlerdir ve bu nedenle yaşamla dolup taşar, ruhsal enerji/qi açısından zengindirler. Bu alanlar, ölümsüzlüğe veya cennetsel yükselişe ulaşmak isteyen gelişimciler için ideal eğitim yerleridir.
**CENNET DİYARI:** Aydınlanmış varlıkların imparatorluk sarayıdır. Bazıları idari roller üstlenirken, diğerleri göksel ve ölümlü alemin belirli bir yönünü, örneğin aşkı, evliliği, bir toprak parçasını vb. gözetir ve korur. Ayrıca dünyayı dolaşan ve yol boyunca ölümlülere yardım eden veya dağların derinliklerinde münzevi olan kaygısız ölümsüzler de vardır.
**CENNETSEL MUSİBET:** Bir Daoist gelişimci cennetlere yükselmeden önce, Cennetsel Musibet olarak bilinen bir sınavdan geçmelidir. Cennetlerin daha geleneksel dokuz seviyeli bir yapıyla tasvir edildiği hikâyelerde, tanrıların bile seviye atlamak istiyorlarsa musibetlere katlanmaları ve üstesinden gelmeleri gerekir. Bu sınavların doğası değişmekle birlikte, en yaygın versiyonu güçlü bir yıldırımlı fırtınada yol almayı içerir. Başarısız olmak, ulaşılan ilahi aşamayı ve gelişimi kaybetmek anlamına gelir.
**HUALIAN:** Hua Cheng ve Xie Lian arasındaki ilişkinin kısaltılmış adıdır.
**ÖLÜMSÜZLER VE ÖLÜMSÜZLÜK:** Ölümsüzler, gelişim yoluyla ölümlülüğü aşmışlardır. Uzun ömürlere sahiptirler, hastalıklara ve yaşlanmaya karşı bağışıktırlar ve çeşitli büyülü güçleri vardır. Bir ölümsüz, Cennetsel Musibet'i geçerse tanrılığa yükselebilir. Ölümsüzlerin kesin yaşam süresi hikâyeden hikâyeye değişir ve bazılarında sadece üç veya dört yüz yıl yaşarlar.
**ÖLÜMSÜZ BAĞLAYICI HALATLAR:** Bir ölümsüzün veya tanrının gücüne dayanacak şekilde büyülenmiş halatlar, ağlar ve diğer kısıtlayıcılardır. Sadece yüksek güçlü ruhsal eşyalar veya silahlarla kesilebilirler ve genellikle tuzağa düşenlerin yeteneklerini kısıtlarlar.
**TÜTSÜ SÜRESİ:** Antik Çin'de zamanı söylemenin yaygın bir yolu olup, tek bir tütsü çubuğunun yanmasının ne kadar sürdüğüne atıfta bulunur. Standartlaştırılmış tütsü çubukları, yarım saat, bir saat, bir gün gibi belirli zaman ölçümleri için üretilir ve kalibre edilirdi. Bunlar, tüm sosyal sınıflardan insanlar için mevcuttu.
Heaven Official’s Blessing'de bahsedilen tütsü çubukları, bir tapınakta dua ederken sunulan küçük çubuklardır, bu nedenle "bir tütsü süresi" yaklaşık otuz dakikadır.
**İNEDYA:** Bir ölümsüzün, Daoist orucuna dayalı daha saf enerji formlarıyla kendilerini sürdürerek ölümlü yiyecek veya uyku olmadan hayatta kalmasını sağlayan yaygın bir yetenektir. Kurguya bağlı olarak, inedya'ya ulaşmış ölümsüzler ölümlü yiyeceklere tahammül edemeyebilir veya istediklerinde yemek yemeyi seçebilirler.
**YEŞİM:** Yeşim, Çin'de kültürel ve ruhsal açıdan önemli bir mineraldir. Dayanıklılığı, güzelliği ve hem dekoratif hem de işlevsel parçalar yapmak için kolayca kullanılabilmesi, onu antik çağlardan beri geniş çapta sevilir hale getirmiştir. Bu kelime Batılıların yeşil yeşimi (jadeit minerali) düşünmesine neden olabilir, ancak Çin metinleri genellikle beyaz yeşime (nefrit minerali) atıfta bulunur. Bir kişinin cildi "yeşim rengi" olarak tanımlandığında atıfta bulunulan renk budur. Yeşimin diğer renkleri genellikle metinde belirtilir.
**YEŞİM İMPARATOR:** Daoist kozmolojisinde, Yeşim İmparator (玉皇大帝) cennetin imparatoru, cennet mahkemesinin başı ve cennet diyarındaki en yüksek rütbeli tanrılardan biridir; sadece üç ilksel yayılımdan daha düşüktür. Biri "Aman Tanrım" veya "Aman Allah'ım" dediğinde, genellikle Yeşim İmparator'a atıfta bulunur. Heaven Official’s Blessing'de, Jun Wu'nun rolü Yeşim İmparator'unkini alır.
**JOSS KÂĞIDI:** Hayalet kâğıdı olarak da bilinen joss kâğıdı, ölenlere adak sunmak için kullanılan bir kâğıt işçiliği türüdür. Kâğıt çeşitli şekillerde katlanabilir ve adak olarak yakılır, bu da ölen kişinin kâğıdın temsil ettiği hediyeyi ölüler diyarında kullanmasına olanak tanır. Yaygın hediyeler arasında kâğıt para, evler, giysiler, tuvalet malzemeleri ve ölen kişinin hizmetkârları olarak hareket edecek bebekler bulunur.
**SECDE ETMEK:** Kowtow (叩头 / "kafa vurma"), kişinin diz çöküp alnı yere değecek kadar eğildiği bir secde eylemidir. Derin saygı ve hürmet gösterisi olup, aynı zamanda yalvarmak, rica etmek veya samimiyet göstermek için de kullanılabilir.
**UZUN ÖMÜR KİLİDİ:** Uzun ömür kilidi, genellikle altın veya gümüşten yapılmış, antik bir kilit şeklinde tasarlanmış bir takıdır. Bir zincirle kolye olarak takılır. Geleneksel olarak yeni doğanlara talihsizliği kovmak ve böylece hayatlarını "kilitlemek" için verilir.
**MERİDYENLER:** Qi'nin vücutta dolaştığı yollar olup, büyülü bir kan dolaşımı gibidir. Qi dolaşımını yönlendirmeye, manipüle etmeye veya durdurmaya odaklanan tıbbi ve dövüş teknikleri, vücuttaki belirli noktalardaki meridyenleri, yani akupunktur noktalarını hedeflemeye odaklanır. Qi'yi manipüle edebilen veya bloke edebilen teknikler, qi engeli kaldırılana kadar bir gelişimcinin büyülü teknikleri kullanmasını engeller.
**SONBAHAR ORTASI FESTİVALİ:** Zhongqiu Jie (中秋節) veya Sonbahar Ortası Festivali, Ay Takvimi'nin sekizinci ayının on beşinci gününe denk gelir. Genellikle Batı Takvimi'ne göre Eylül-Ekim aylarına denk gelir. Bu festival, hem ailevi hem de diğer buluşmalarla yoğun bir şekilde ilişkilidir. Ay çöreği —paylaşılmak üzere tasarlandıkları için buluşma çöreği olarak da bilinir— bu festivalle ilişkilendirilen popüler bir yiyecektir. Shangyuan Festivali'ne benzer şekilde, Sonbahar Ortası Festivali de cennetlere tapınmak için fener yakmayı içerir. Aynı zamanda genellikle flört ve çöpçatanlıkla da ilişkilendirilir.
**SAYILAR**
**İKİ:** İki (二 / "er") iyi bir sayı olarak kabul edilir ve "iyi şeyler çift gelir" şeklindeki yaygın deyimde atıfta bulunulur. Ek etki için karakterleri çiftler halinde tekrarlamak yaygın bir uygulamadır.
**ÜÇ:** Üç (三 / "san"), "sheng" (生 / "yaşam") ve aynı zamanda "san" (散 / "ayrılık") gibi ses verir.
**DÖRT:** Dört (四 / "si"), "si" (死 / "ölüm") gibi ses verir. Çok uğursuz bir sayıdır.
**YEDİ:** Yedi (七 / "qi"), "qi" (齊 / "birlikte") gibi ses verir, bu da onu aşkla ilgili şeyler için iyi bir sayı yapar. Ancak, aynı zamanda "qi" (欺 / "aldatma") gibi de ses verir.
**SEKİZ:** Sekiz (八 / "ba"), "fa" (發 / "refah") gibi ses verir, bu da onu çok şanslı bir sayı olarak kabul edilmesine neden olur.
**DOKUZ:** Dokuz (九 / "jiu"), İmparator ve Cennet ile ilgili konularla ilişkilendirilir ve bu nedenle uğurlu bir sayı olarak kabul edilir.
MXTX'in eserleri, aşk ilgi alanları etrafında ince sayısal temalar içerir. İkinci kitabı Grandmaster of Demonic Cultivation'da, Lan Wangji'ye Wei Wuxian tarafından sık sık Lan-er-gege ("ikinci ağabey Lan") lakabı takılır. Üçüncü kitabı Heaven Official’s Blessing'de ise Hua Cheng ailesinin üçüncü oğludur ve Xie Lian ona ne diyeceğini sorduğunda San Lang ("üçüncü genç") adını verir.
**ANKA KUŞU:** Fenghuang (凤凰 / "anka kuşu"), sadece barış zamanlarında ortaya çıktığı ve bir hükümdar yozlaştığında kaçtığı söylenen efsanevi, melez bir kuştur. Dişilik, İmparatoriçe ve mutlu evliliklerle yoğun bir şekilde ilişkilendirilirler.
**HAPLAR VE İKSİRLER:** Yaraları iyileştirebilen, gelişimi artırabilen, ömrü uzatabilen vb. büyülü ilaçlardır. Çin kültüründe bu tür şeyler genellikle hap formunda sunulur. Bu haplar özel fırınlarda üretilir.
**VEBALAR VE HASTALIKLAR:** Antik Çin'de vebalar ve pandemiler, iblislerin veya diğer kötü yaratıkların işi olarak kabul edilir ve insanlığın kötü eylemleri için cennetlerden gelen karmik bir ceza olduğu düşünülürdü. Tanrıların doğru ve masum olanları hastalığa yakalanmaktan koruyacağına, toplu tövbenin ise bir vebayı tamamen "iyileştirmenin" veya kovmanın tek yolu olduğuna inanılırdı. Tanrılar verilen cezanın yeterli olduğuna karar verdiklerinde, inerler ve vebaya neden olan iblisleri kovarlardı.
İşte bu bakış açısı yüzünden, İnsan Yüzü Hastalığı, evrenin kendi içinde Xianle Krallığı'nın ahlakına ve hem bir lider hem de bir tanrı olarak Xie Lian'ın itibarına sürülmüş bir leke olarak kabul edilir. Vebanın yalnızca Xianle'yi vurması, cennetleri gazaplandırdıklarının "kanıtı" sayılırken, Xie Lian'ın kendi kudretiyle hastalığı iyileştirememesi de cennetin kutsamasını yitirdiğinin ve gerçek bir tanrı olmadığının "delili" olarak görülür.
ÖZ RUH: Fiziksel bedenin ötesindeki varoluşun özüdür. Beden yok olur, ruh karmik döngüye girer; ancak kişiyi eşsiz kılan ruh ebedidir.
DİNİ İKONOGRAFİ VE MAĞARALAR: Mağara ağlarında dini ikonografiye rastlamak şaşırtıcı değildir; zira mağaralar, Daoist veya Budist inançlara mensup kişiler için uzun zamandır inziva ve meditasyon mekânları olarak hizmet etmiştir. Bezeklik Bin Buda Mağaraları ve Tianlongshan Mağaraları, yüzlerce dini duvar resmi ve binden fazla ilahi heykelle bu uygulamanın çarpıcı örnekleridir.
TAHTIREVAN (步輦): Tekerleksiz bir taşıt türüdür. Palankinler ve kapalı sandalyeler de insan gücüyle taşınan aynı kategoriye girer, ancak genellikle kutu şeklinde kabinleri bulunur. Tahtırevan ise üzerinde bir oturak veya taht bulunan, genellikle mahremiyet için asılı ipek perdelerle çevrili, üstü açık bir platformdur. Bu tür taşıtlar genellikle yüksek statüdeki kişilere mahsustur.
Qi (气): Tüm canlılardaki enerjidir. Hem doğru Qi hem de kötü veya zehirli Qi bulunur.
Gelişimciler, Qi'yi doğal dünyadan emerek ve kendi içlerinde arıtarak gelişim temellerini iyileştirmeye çalışırlar. Gelişim temeli, bir gelişimcinin sahip olduğu veya sahip olabileceği Qi miktarını ifade eder. Xianxia'da, mağaralar, dağlar veya yemyeşil vahşi yaşam barındıran diğer gözlerden uzak yerler gibi doğal konumlar genellikle Qi açısından zengindir ve buralarda pratik yapmak, bir gelişimcinin gelişiminde hızlı ilerleme kaydetmesini sağlayabilir.
Gelişimciler ve diğer Qi manipülatörleri, yaşam güçlerini çeşitli şekillerde kullanabilirler; buna nesneleri ölümcül silahlara dönüştürmek için onlara Qi aşılamak veya güçlü hasar vermek için enerji patlamaları göndermek de dahildir. Gelişimciler ayrıca duyularını normal insan seviyelerinin ötesine taşırlar. Örneğin, çevrelerindeki bir bölgedeki her şeyin tam farkındalığını kazanmak veya potansiyel tehlikeyi hissetmek için ruhsal duyularını yayabilirler.
Qi DOLAŞIMI: Qi'nin vücuttaki metabolik döngüsüdür; Qi, dantian'dan meridyenlere akar ve geri döner. Bu döngü Qi'yi arıtır ve saflaştırır, iyi bir dolaşım gelişim için hayati öneme sahiptir. Xianxia'da, Qi fiziksel temas yoluyla bir kişiden diğerine aktarılabilir ve eğer aktaran kişi bu sanatta eğitimliyse yaralı birini iyileştirebilir.
Qiankun: "Evren" olarak çevrilebilir. Qiankun keseleri (乾坤袋) veya Qiankun kollukları (乾坤袖), iç kısmı dışından daha büyük olan, bir kişinin normalde taşıyamayacağı yükleri kolayca taşımak için kullanılan kaplardır. Qiankun eşyaları fantezi ortamlarında yaygındır.
KADERİN KIRMIZI İPİ: Birçok Doğu Asya kültüründe, kaderlerinde sevgili olmak yazılı iki kişiyi görünmez kırmızı bir ipin birbirine bağladığı efsanesine atıfta bulunur. İp, her sevgilinin parmağına (genellikle orta parmak veya serçe parmağına) bağlıdır.
TARİKAT: Belirli bir gelişim veya dövüş sanatları yöntemini uygulamaya adanmış bireylerin oluşturduğu bir organizasyondur. Bir tarikatın kendine özgü bir tarzı olabilir. Tarikatlar, kıdemli tarikat üyeleri tarafından desteklenen tek bir lider tarafından yönetilir. Üyeler kan bağıyla ilişkili olmak zorunda değildir.
YEDİ DELİK / QIQIAO (七窍): Yüzdeki yedi deliktir: iki göz, iki burun deliği, ağız ve iki kulak. Hayati organların temel Qi'sinin yedi deliğe bağlı olduğu söylenir ve hayati organlardaki hastalıklar burada semptomlara neden olabilir. Hasta veya ciddi şekilde yaralı kişiler "yedi delikten kanıyor" olabilir.
SHANGYUAN: Shangyuan Jie (上元節) veya Fener Festivali, Ay Takvimi'ne göre Yeni Yıl'ın on beşinci ve son gününü (genellikle Güneş Takvimi'ne göre Şubat ayına denk gelir) işaret eder. Bu gün, fenerler asarak, bilmeceler çözerek ve Ejderha Dansları yaparak göksel cennetleri ibadet ve kutlama günüdür. Yuanxiao ve tangyuan olarak bilinen yapışkan pirinç topu tatlıları bu festivalin önemli lezzetleridir; öyle ki festivalin alternatif adı Yuanxiao Jie (元宵節) olarak da bilinir.
TAPINAKLAR: Bir bireyin bir tanrıya, ruha veya ataya dua edebileceği veya adak sunabileceği yerlerdir. Bir heykel, tablo veya duvar resmi, bir yadigar veya atalara adanmış bir tapınak durumunda bir anıt tablet gibi odaklanılacak bir ibadet nesnesi içerirler. Terim ayrıca küçük yol kenarı tapınaklarını veya vefat etmiş aile üyeleri veya sevdikler için şömine rafında tutulan kişisel tapınakları da ifade eder. Tütsü, yiyecek ve para gibi adaklar, saygı göstergesi olarak bir tapınakta bırakılabilir.
RUH BAYRAĞI: Ruhları yönlendirmek amacıyla kullanılan bir sancak veya bayraktır. Bir konumu işaretlemek için bir binadan veya ağaçtan asılabilir ya da bir asa üzerinde taşınabilir.
DEVLET HOCASI: Devlet hocaları veya guoshi, önemli dini görevleri de olan yüksek rütbeli hükümet yetkilileridir. İmparator'un altında dini devlet başkanları olarak görev yaparlar ve imparator ile doğrudan varislerinin öğretmenleri, ruhani danışmanları ve sırdaşları olarak hareket ederler.
KILIÇLAR: Bir gelişimcinin kılıcı, gelişim pratiğinin önemli bir parçasıdır. Çoğu durumda, kılıçlar sahiplerine ruhsal olarak bağlıdır ve onlara ustaları veya bir aile üyesi tarafından verilmiş ya da bir ritüel aracılığıyla elde edilmiş olabilir. Kurguda gelişimciler, kılıçlarını bıçağın düz yüzeyinde durarak ve havada uçarken üzerine binerek ulaşım aracı olarak kullanabilirler. Yetenekli gelişimciler kılıçlarını ellerine uçurabilir, kılıca kendi başına savaşmasını emredebilir veya bıçağın kenarından enerji saldırıları serbest bırakabilirler.
KILIÇ PARILTISI: Jianguang (剑光 / "kılıç ışığı"), bir kılıcın kenarından serbest bırakılan bir enerji saldırısıdır.
YEMİNLİ KARDEŞLER/AİLELER: Çin'de yeminli kardeşlik, iki veya daha fazla kan bağı olmayan birey arasında yapılan bağlayıcı bir sosyal anlaşmayı ifade eder. Böyle bir anlaşma sosyal, siyasi ve/veya kişisel nedenlerle yapılabilir. En çok erkekler arasında yaygın olsa da, kadınlar arasında veya farklı cinsiyetten insanlar arasında da görülürdü.
Anlaşmaya katılanlar, birbirlerinin aile üyelerini kendi aileleri gibi görür ve onlara geniş bir ailenin yapacağı şekilde yardım ederler: karşılıklı destek ve yardım sağlama, siyasi ittifaklarda destek vb. Yeminli kardeşler birbirlerine "erkek kardeş" veya "kız kardeş" diye hitap ederler, ancak bu, kan kardeşliği veya evlat edinme gibi ailevi ilişkilerle karıştırılmamalıdır. Çin medyasında, özellikle danmei'de, sansüre maruz kalabilecek romantik ilişkileri ima etmek için bazen kullanılır.
TILSIMLAR: Üzerlerine genellikle cıva kırmızısı mürekkep veya kanla büyü yazılmış kağıt şeritlerdir. Mühür olarak veya tek kullanımlık büyüler olarak hizmet edebilirler.
ÜÇ DİYAR: Geleneksel olarak evren Üç Diyar'a ayrılır: Göksel Diyar, Ölümlü Diyar ve Hayalet Diyarı. Göksel Diyar, tanrıların ikamet ettiği ve hüküm sürdüğü Cennetleri ve Göksel Mahkemeyi ifade eder; Ölümlü Diyar insan dünyasını, Hayalet Diyarı ise ölülerin diyarını ifade eder.
SİRKE: Birinin sirke içtiğini veya sirke tattığını söylemek, o kişinin kıskanç veya acı duygular yaşadığı anlamına gelir. Genellikle, ana karakterin rakip bir talibin ilgisini çekerken bir aşk ilgisinin kıskançlık duyması durumunda kullanılır.
DÜĞÜN GELENEKLERİ: Kırmızı renk, geleneksel Çin düğünlerinin önemli bir parçasıdır; refah, mutluluk ve iyi şansın rengidir. Günümüzde bile gelin ve damat cüppeleri ile düğün süslemeleri için standart renk olmaya devam etmektedir. Tören sırasında, çiftin her biri kendi saçından bir tutam keser, ardından bu iki tutamı birbirine dolayarak bağlılıklarını sembolize eder.
FIRÇA: Bir gelişimcinin tuttuğu fırça, bir pişirme aracı değil, bir Daoist sembolü ve dövüş sanatları silahıdır. Genellikle ahşap bir çubuğa bağlı at kılından yapılır, sinekleri öldürmeden uzaklaştırmak için kullanılan bir aletten esinlenilmiştir ve sembolik olarak gezgin Daoist keşişlerin dünyevi hayata geri çekecek düşünceleri uzaklaştırması içindir. Wudang Daoist Keşişleri, onu bir silah olarak kullanmaya dayalı bir dövüş stili yaratmışlardır.
Yao: Uzun süreli Qi emilimi nedeniyle ruhsal bilinç kazanmış hayvanlar, bitkiler veya nesnelerdir. Özellikle yüksek seviyeli veya uzun ömürlü yao'lar insan formu alabilirler. Bu kavram, Çince yao'dan ödünç bir kelime olan Japon yokai'ye benzer. Yao'lar doğaları gereği kötü değildir, ancak çeşitli nedenlerle insanlarla çatışmaya girerler; bunlardan biri, geliştirdikleri özlerin insan gelişimciler tarafından kendi yeteneklerini artırmak için hasat edilebilmesidir.
YİN ENERJİSİ VE YANG ENERJİSİ: Yin ve yang, Çin felsefesinde zıt/karşıt güçlerin tamamlayıcı karşılıklı bağımlılığını tanımlayan bir kavramdır. Tüm değişim ve farklılık biçimlerine uygulanabilir. Yang güneşi, erkekliği ve yaşayanları temsil ederken, yin gölgeleri, dişiliği ve ruhlar ile hayaletler de dahil olmak üzere ölüleri temsil eder. Kurguda, yin ve yang enerjisi arasındaki dengesizlikler vücuda ciddi zararlar verebilir veya eksik oldukları şeyi yenilemeye çalışan kötü niyetli ruhlar için itici güç görevi görebilir.
Yuanxiao: Shangyuan Jie, yani Fener Festivali'nde geleneksel olarak yenen tatlı yapışkan pirinç toplarıdır. Bu tatlı, Shangyuan Jie ile o kadar güçlü bir şekilde ilişkilidir ki, festival genellikle Yuanxiao Jie (元宵節) alternatif adıyla da bilinir.
Zhanmadao: Süvari birliklerine karşı koymak için tasarlanmış, büyük, iki elli, keskin kenarlı bir silahtır.
Zhongyuan: Zhongyuan Jie (中元節) veya Hayalet Festivali / Aç Hayalet Festivali, Ay Takvimi'nin yedinci ayının on beşinci gününe denk gelir (bu genellikle Güneş Takvimi'ne göre Ağustos/Eylül aylarına denk gelir). Festival yeraltı dünyasını kutlar ve ölülerin ruhlarını yatıştırmak ve onların huzur bulmalarına yardımcı olmak için adaklar sunulur.
**ZONGZI:** Yapışkan pirinçten yapılan, çeşitli iç harçlarla doldurulmuş toplardır. Bu pirinç topları bambu yapraklarına sarılır, ardından buharda pişirilir veya haşlanır. Zongzi, özellikle Ejderha Kayığı Festivali ile özdeşleşmiştir; bu festivalde balıklara veya diğer su ruhlarına adak olarak suya atılırlar.
Dipnotlar
Bölüm Tartışması
0 yorumHenüz yorum yok. İlk tartışmayı sen başlat.